گمان كردند همين كه بگويند - ايمان آورده‌ايم - به حال خود رها مىشوند و آزمايش نخواهند شد ؟ ! » ] چنان‌كه مىدانيم در زمان خود پيغمبر صلى الله عليه و آله در عين حال كه همهء برنامه‌ها و رويدادها امتحان بود ، گاهى امتحان‌هاى شديدى پيش آمد كه جز عدّه‌اى اندك از عهده آن سالم بيرون نمىآمدند . مثلًا در جنگ‌ها غير از افرادى چون ، على بن ابىطالب عليه السلام و ابودجانه و . . . در جهاد و دفاع از اسلام و پيغمبر نمىتوانستند زياد مقاومت كنند ؛ چون در آزمايش‌هاى سخت تعداد معدودى توان پايدارى دارند ، چه بسا افرادى كه از ترس فرار مىكردند . نقل شده است كه در يكى از جنگ‌ها عثمان از صحنه جنگ گريخت و بعد از سه روز برگشت ، يا پس از رحلت پيغمبر صلى الله عليه و آله آن امتحان سخت پيش آمد كه سه يا هفت نفر بيشتر نتوانستند از عهده آن سالم بيرون بيايند و در خطى كه پيغمبر صلى الله عليه و آله معين كرده بودند ثابت قدم بمانند بعدها هم اين قبيل امتحانات ادامه يافت و همچنان ادامه خواهد داشت تا به قول قرآن « لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيّبِ » ؛ « 1 » [ « اينها همه به خاطر آن است كه خداوند - مىخواهد - ناپاك را از پاك جدا سازد » . ] اين امتحان‌ها حكمت و فوائد بسيارى دارد كه از جمله آنها ، آماده شدن طبع افراد جهان و جامعه براى آن ظهور باشكوه كه در آن

--> ( 1 ) . سورهء انفال ، آيه 37 .